خانه درباره پروژه دفتر کارنما تاریخچه انواع موتور مدل‌های ما منابع

ماکت مدل کلاسیک (وات‌گونه)

این ماکت برای دیدن حرکت پیستون و چرخ‌طیار ساخته شده است. وقتی بخار فشار می‌آورد، پیستون جلو و عقب می‌رود و در نهایت چرخ‌طیار می‌چرخد. همه چیز ساده، واضح و مناسب برای یادگیری پایه پنجم است.

نمونه‌ی تکمیل‌شده

نمونه‌ی ساخته‌شده ماکت مدل کلاسیک

این ماکت چیست؟

ماکت کلاسیک، شبیه موتورهای قدیمی است که از بخار برای حرکت استفاده می‌کردند. در این مدل، سیلندر ثابت است و پیستون داخل آن رفت‌وبرگشت می‌کند.

وقتی پیستون حرکت می‌کند، میله اتصال هم حرکت می‌کند و این حرکت به میل‌لنگ می‌رسد. میل‌لنگ مثل یک دسته است که حرکت رفت‌وبرگشتی را به چرخش تبدیل می‌کند.

این مدل برای دیدن همین تبدیل حرکت ساخته شده است؛ یعنی از جلو و عقب رفتن پیستون تا چرخیدن چرخ‌طیار.

چطور حرکت ساخته می‌شود؟

بخار مثل یک بادکنک بزرگ عمل می‌کند. وقتی بخار وارد سیلندر می‌شود، فشار می‌آورد و پیستون را جلو می‌برد. بعد بخار از مسیر دیگری خارج می‌شود و پیستون برمی‌گردد.

این حرکت رفت‌وبرگشتی به میله اتصال می‌رسد و میل‌لنگ را می‌چرخاند. میل‌لنگ باعث می‌شود چرخ‌طیار بچرخد و حرکت نرم و پیوسته شود.

حرکت پیستون و میل‌لنگ
پیستون جلو و عقب می‌رود و میل‌لنگ حرکت را به چرخش تبدیل می‌کند.
آیا می‌دانستی؟ اگر چرخ‌طیار نباشد، حرکت موتور ناپایدار می‌شود و ممکن است در نیمه راه گیر کند. چرخ‌طیار مثل ذخیره‌کننده انرژی عمل می‌کند.

قطعات مهم در ماکت من

در این ماکت، سه قطعه نقش اصلی دارند. با نگاه کردن به عکس‌های واقعی من، بهتر می‌توانی کار هر بخش را بفهمی.

شیر کنترل ورود و خروج بخار

این بخش مثل «شیر آب» برای بخار است.

زمان ورود و خروج بخار را کنترل می‌کند تا پیستون درست حرکت کند.

اگر زمان‌بندی درست نباشد، موتور کند می‌شود یا گیر می‌کند.

نکته! در موتور بخار، زمان‌بندی مثل ضرب‌آهنگ است.

پیستون

پیستون داخل سیلندر جلو و عقب می‌رود.

فشار بخار آن را هل می‌دهد و حرکت رفت‌وبرگشتی می‌سازد.

این حرکت، شروع همه‌ی حرکت‌های بعدی است.

نکته! اگر پیستون سفت باشد، موتور سخت می‌چرخد.

چرخ طیار و میل‌لنگ

میل‌لنگ حرکت رفت‌وبرگشتی را به چرخش تبدیل می‌کند.

چرخ طیار سرعت را یکنواخت می‌کند تا موتور نرم بچرخد.

وقتی درست کار کند، چرخش بدون لرزش است.

نکته! به حرکت نرم چرخ طیار دقت کن.

برای ساخت این ماکت چه چیزهایی لازم داریم؟

چیزهایی که من استفاده کردم

  • هویه
  • سیم لحیم
  • روغن لحیم
  • لوله‌های مسی
  • سیم مفتولی
  • پیچ و مهره
  • چوب
  • چرخ طیار
  • بلبرینگ

وسایل پیشنهادی و کمک‌کننده

  • پایه هویه و اسفنج تمیزکننده نوک هویه
  • سیم‌چین/کف‌چین
  • دم‌باریک/انبردست
  • لوله‌بُر مسی یا اره آهن‌بر
  • سوهان یا سنباده
  • دریل + مته‌های ریز
  • پیچ‌گوشتی + آچار کوچک/انبردست برای مهره‌ها
  • چسب چوب و چسب قطره‌ای
  • واشر و یک میله/محور برای چرخ طیار (اگر لازم باشد)
  • عینک ایمنی

چیزهایی که در عکس دیده می‌شود و ممکن است فراموش شود

  • لوله یا شیلنگ شفاف برای مسیر بخار
  • واشرهای کوچک برای نگه‌داری چرخ‌ها و محور
  • میله/محور فلزی برای عبور از چرخ‌ها
  • صفحه‌ی زیرکار برای نصب قطعات

به چه چیز نگاه کنیم تا بفهمیم درست کار می‌کند؟

  • حرکت رفت‌وبرگشتی نرم پیستون داخل سیلندر
  • چرخش منظم میل‌لنگ بدون گیر کردن
  • چرخیدن آرام و یکنواخت چرخ طیار
  • هماهنگی بین پیستون، میله اتصال و چرخ طیار

ایمنی

بخار آب بسیار داغ است و می‌تواند خطرناک باشد. هر آزمایش با آب داغ باید با کمک یک بزرگسال انجام شود. فاصله امن را رعایت کنید و هرگز درپوش دیگ بخار را ناگهانی باز نکنید.